Parku Kombëtar i Llogarasë është pylli i madh me pisha dhe bredha që kalon kushdo që udhëton nga Vlora drejt Rivierës. Qafa e Llogarasë, në 1.027 metra, është pika ku rruga del nga pylli dhe deti Jon shfaqet papritur mbi 1.000 metra më poshtë. Parku u shpall më 1966 dhe mbron pyjet, kullotat alpine dhe faunën e Maleve Akrokeraune. Ky artikull është për parkun vetë — pemët, majat, kafshët dhe çfarë bëhet aty — jo për rrugën. Për rrugën dhe ndalesat me makinë shiko udhëzuesin tim për Llogara Pass.
Çfarë është Parku i Llogarasë?
Është një park kombëtar në Malet Akrokeraune (Vetëtimë), rreth 40 km në juglindje të Vlorës, në kufirin natyror mes detit Adriatik dhe atij Jon. Lartësia brenda parkut shkon nga rreth 200 m deri në 2.020 m. Terreni përfshin kullota alpine, faqe shkëmbore vertikale dhe pyje të dendura. Bashkimi Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës (IUCN) e klasifikon në Kategorinë II, dhe zona njihet si Zonë e Rëndësishme për Zogjtë dhe për Bimët.
Sipërfaqja jepet ndryshe sipas burimeve — 10,1 km² sipas Wikipedia-s shqip dhe 17,69 km² sipas asaj anglisht. Në praktikë nuk ka rëndësi: pjesa që sheh vizitori është korridori i rrugës nga Fusha e Dukatit deri në qafë, plus shtigjet që nisen nga aty.
Ku ndodhet dhe si arrihet?
Parku shtrihet mbi rrugën kombëtare SH8 mes Orikumit dhe Dhërmiut. Nga Vlora ndiqet rruga për Orikum, pastaj Fusha e Dukatit, dhe ngjitja nis pas fshatit Dukat. Qafa e Llogarasë shtrihet mes Majës së Çikës dhe Majës së Gjipalit dhe është ujëndarësja mes Adriatikut në veri dhe Jonit në jug.
- Me makinë: rruga është e asfaltuar dhe kalohet me çdo makinë. Nga qafa, bregu i detit është vetëm 3 km në vijë ajrore, por mbi 1.000 m më poshtë — zbritja drejt Palasës dhe Dhërmiut është me kthesa të vazhdueshme.
- Pa makinë: autobusët Vlorë–Himarë–Sarandë kalojnë nëpër qafë. Nëse do të ndalesh në park, duhet të zbresësh te hotelet e qafës dhe të marrësh autobusin tjetër më vonë.
- Ku ndalesh: përgjatë rrugës ka restorante, hotele dhe një kompleks me kabina druri. Në anë të rrugës shiten mjaltë dhe çaj mali nga banorët.
Pisha e Flamurit — pse është e famshme?
Pisha e Flamurit është monument natyre. Ndodhet pak më në juglindje të qafës, në 910 metra lartësi, në të djathtë të rrugës kur ngjitesh nga Vlora, pasi kalon fshatin turistik. Është një pishë e zezë (Pinus nigra) rreth 20 metra e lartë, me trung 75 cm në diametër dhe moshë rreth 100 vjet. Kurorën e ka vetëm nga njëra anë, si një flamur që valëvitet — rezultat i erërave të forta të juglindjes që fryjnë vazhdimisht nëpër qafë. Disa degë po thahen nga faktorët natyrorë, prandaj mos u ngjit mbi të.
Nuk është e vetmja. Rrymat ajrore që kalojnë nëpër qafë i kanë përkulur shumë pemë në forma të çuditshme — kjo është një nga gjërat që e dallon Llogarasë nga çdo pyll tjetër në Shqipëri.
Maja e Çikës dhe malet përreth
Maja më e lartë e Maleve Akrokeraune është Maja e Çikës, 2.045 m, e ndjekur nga Maja e Qorres, 2.018 m. Të dyja zbresin drejt qafës. Në Çikë mbizotëron klima alpine edhe pse deti është fare afër — në dimër maja është me borë ndërsa poshtë në Dhërmi mund të jetë 15 gradë. Nga qafa, malet ndahen në dy vargje: Rrëza e Kanalit (Malet Akrokeraune në kuptimin e ngushtë) vazhdon drejt perëndimit në gadishullin e Karaburunit, rreth 24 km e gjatë dhe 4–7 km e gjerë.
Shkëmbinjtë janë karbonatikë — gëlqerorë dhe dolomitë — dhe mbi ta rriten pyjet. Klima është mesdhetare me ndikim nëndetar: temperatura mesatare mujore nga 12°C në janar deri në 32°C në korrik, reshje 1.000–1.200 mm në vit.
Çfarë pemësh dhe kafshësh ka?
Pyjet janë përzierje halorësh dhe gjetherënësish: pishë e Bosnjës, pishë e zezë, bredh i Bullgarisë, bredh i bardhë, frashër dhe dushk i kuq. Flora ka endemizëm të lartë sepse kombinon gjerësinë gjeografike jugore me ndryshimin e madh të lartësisë brenda pak kilometrave.
Nga fauna, speciet me vlerë më të lartë ruajtjeje janë shkaba (grifoni), shqiponja e artë, thëllëza e malit, dreri i larmë, kaprolli, macja e egër, dhia e egër, ketri i kuq, lundërza, ujku dhe dhelpra. Realisht, nga rruga do të shohësh shqiponja që rrotullohen mbi qafë dhe ndonjë ketër — kafshët e tjera janë larg rrugës dhe nuk shfaqen në mesditë.
Çfarë bëhet në park?
- Ecje dhe shtigje: zona e parkut dhe malet përreth përdoren kryesisht për ecje dhe trekking. Shtigjet nisen nga qafa dhe nga fshati turistik. Për shtigjet në Shqipëri shiko udhëzuesin tim për trekking dhe hiking.
- Paragliding: në jug të parkut ka një pikë nisjeje për paragliding që ka pritur Kampionatin Botëror të Saktësisë në Paragliding (FAI). Fluturohet nga mali drejt plazhit të Palasës.
- Qafa e Cezarit: pranë qafës së Llogarasë. Emri vjen nga Jul Cezari, që sipas burimeve historike kaloi këtu duke ndjekur Pompeun.
- Mjaltë dhe çaj mali: shiten nga banorët përgjatë rrugës. Mjalti i zonës është i njohur.
Kur të shkosh?
Prill–qershor dhe shtator–tetor janë më të mirat: pylli është i gjelbër, ajri i pastër dhe pamja mbi Rivierë arrin deri te ishujt grekë Othoni dhe Korfuz. Në korrik–gusht qafa është e mbushur me makina që ndalen për foto, por mbetet 10–15 gradë më e freskët se bregu — prandaj shumë vlonjatë ngjiten aty për drekë. Në dimër ka borë dhe mjegull; rruga mund të mbyllet për orë të tëra. Për herët e mëngjesit ose perëndimin, pamja është më e mirë sepse dielli nuk bie drejt mbi det.
Pyetje të shpeshta
A paguhet hyrja në park?
Rruga kombëtare kalon nëpër park dhe nuk ka biletë hyrjeje për kalimin me makinë. Për aktivitete të organizuara (paragliding, tur me guidë) paguhet ofruesi.
Sa lart është Qafa e Llogarasë?
1.027 metra mbi nivelin e detit. Maja e Çikës, mbi të, është 2.045 m.
Ku është Pisha e Flamurit?
Në 910 m lartësi, në të djathtë të rrugës kur ngjitesh nga Vlora, pak para se të dalësh në qafë dhe pasi kalon fshatin turistik.
A ka borë në Llogara?
Po, në dimër. Qafa është ujëndarëse mes dy deteve dhe mbledh re — mjegulla dhe bora nuk janë të rralla nga nëntori deri në mars.
A mund të fle në park?
Po. Në qafë dhe pranë saj ka hotele dhe kabina druri. Nata në Llogara është shumë më e freskët se në Vlorë edhe në gusht.
Burimet: Wikipedia (en) — Llogara National Park, Llogara Pass; Wikipedia (sq) — Parku Kombëtar i Llogarasë, Qafa e Llogarasë. Fotot nga Wikimedia Commons me licencë të hapur — autori dhe licenca te çdo foto.
