Zvërneci është një ishull i vogël me pisha në Lagunën e Nartës, pak kilometra në veri të Vlorës. Lidhet me tokën nga një urë prej druri, dhe në mes të pishave qëndron Manastiri i Shën Mërisë — një kishë bizantine që studiuesit e datojnë diku mes shekujve X dhe XIV. Është vendi më fotogjenik i zonës së Vlorës dhe, në orët e hershme të mëngjesit, edhe më i qeti.
Çfarë është Zvërneci?
Zvërneci është më i madhi nga dy ishujt e Lagunës së Nartës. Emrin e merr nga fshati i Zvërnecit në breg. Ishulli është i mbuluar me pisha, dhe e vetmja mënyrë për të hyrë është ura prej druri që kalon mbi ujërat e cekëta të lagunës. Në fund të urës, mes pemëve, është manastiri.
Laguna vetë ka një sipërfaqe prej 41,8 km², me thellësi mesatare vetëm 0,7 metra dhe maksimale 1,5 metra. Ujërat e cekëta e bëjnë të ngrohtë dhe të pasur me ushqim për zogjtë — prandaj flamingot.
Manastiri i Shën Mërisë — sa i vjetër është?
Nuk ka përgjigje të vetme. Studiuesi Aleksandër Meksi e daton kishën në shekujt XIII–XIV; Helmut dhe Herta Buschhausen e vendosin në shekullin X; Richard Krautheimer mes shekujve X dhe XI. Ajo që dihet me siguri është se ndërtesa ka dy faza: pjesa e vjetër (naosi dhe narteksi) dhe një shtesë e mëvonshme (eksonarteksi me shtatë harqe mbi gjashtë kolona, dhe kambanorja). Restaurimi i fundit u bë në vitin 2003.
Brenda kishës, në naos, ndodhet një pllakë varri prej guri gëlqeror (1,87 × 0,67 m) që i atribuohet dukës Argjiro Karanxha, i dërguar në këto anë më 1091 sipas historianes bizantine Anna Komnena. Në varrezën e vogël pranë manastirit është varrosur më 1932 Marigo Posio, gruaja që qëndisi flamurin e Pavarësisë. Varri i saj u humb pas fushatës ateiste të vitit 1967 dhe u rigjet në mesin e viteve 1980.
Flamingot e Lagunës së Nartës
Laguna e Nartës është Zonë e Rëndësishme për Zogjtë (Important Bird Area) dhe bën pjesë në Parkun Kombëtar të Lumit të Egër Vjosa. Në maj 2020 numëroheshin rreth 3.000 flamingo, dhe në dimër laguna strehon mbi 34.800 zogj. Flamingot rrinë zakonisht në pjesët e hapura të lagunës, larg urës — merr dylbi nëse do t’i shohësh nga afër.
Si arrihet në Zvërnec?
Zvërneci ndodhet në veri të Vlorës, përmes fshatit Nartë. Rruga është e asfaltuar deri te parkimi pranë urës; nga aty ecet në këmbë mbi urë deri te manastiri. Ecja është e lehtë dhe e sheshtë — e përshtatshme edhe për fëmijë dhe të moshuar.
- Me makinë: nga Vlora drejt Nartës, pastaj sipas tabelave për Zvërnec. Parkimi është pranë fillimit të urës.
- Pa makinë: taksi nga qendra e Vlorës është zgjidhja më praktike; linjat e autobusit urban nuk shkojnë deri te ura.
- Hyrja: ura dhe ishulli janë të hapura; manastiri mund të ketë orar — respekto shenjat në vend.
Kur është më mirë të shkosh?
Herët në mëngjes. Drita mbi lagunë është më e butë, ura është bosh dhe zogjtë janë më aktivë. Në mesditë të gushtit ura mbushet me vizitorë dhe nuk ka hije — ishulli ofron freski vetëm nën pisha. Mbrëmja para perëndimit është alternativa e dytë.
- Ujë me vete — nuk ka bar në ishull
- Kapelë dhe krem dielli — ura nuk ka hije
- Dylbi për flamingot
- Këpucë të mbyllura nëse do të ecësh përreth ishullit
Pyetje të shpeshta
A paguhet hyrja në Zvërnec?
Ura dhe ishulli janë të hapura për publikun. Për manastirin respekto orarin dhe shenjat në vend.
Sa zgjat vizita?
Një deri dy orë mjaftojnë: ecja mbi urë, manastiri, dhe një shëtitje rreth ishullit.
A ka plazh në Zvërnec?
Plazhi i Zvërnecit është në bregun e detit, jo në lagunë — disa minuta me makinë nga ura. Laguna nuk është për not.
A shihen flamingot gjithë vitin?
Jo gjithmonë nga ura. Janë më të dukshëm në pjesët e hapura të lagunës dhe në stinët e ftohta, kur laguna mbush me zogj dimërues.
Burimet: Wikipedia (sq) — Manastiri i Zvërnecit; Wikipedia (en) — Narta Lagoon. Fotot nga Wikimedia Commons me licencë të hapur, autorët te çdo foto.
